In gesprek met Giovanni Wouters van Metropoolregio Eindhoven
De Brainportregio groeit hard. De verwachting is dat er tot 2040 zo’n 100.000 inwoners en 72.000 banen bijkomen. Dat biedt kansen. Maar het plaatst de 21 gemeenten in de Metropoolregio Eindhoven (MRE) ook voor grote uitdagingen. Van wonen, mobiliteit en energietransitie tot werklocaties en een gezonde, groene leefomgeving. Volgens Giovanni Wouters, secretaris-directeur van de MRE, vragen deze grensoverstijgende opgaven om intensieve samenwerking. “Als elke gemeente voor zich blijft doen wat ze deed, gaan we die opgaven niet op tijd realiseren.”
De Metropoolregio Eindhoven is het samenwerkingsverband van de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant. Waar de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) de gemeenten ondersteunt bij de uitvoering van de opgaven, werkt de MRE aan de strategische koers van de regio. Daarbij ligt de focus steeds meer op realisatie van de gezamenlijke opgaven. “Onder de merknaam Brainport zijn we een toonaangevende technologische regio”, vertelt Giovanni. “Met ASML voorop is de chipsector een speler van wereldformaat. Dat maakt het een fantastische omgeving om in te werken. Tegelijkertijd zijn de uitdagingen door de groei groot. Hoe zorgen we er samen voor dat die groei in balans blijft? Dat spanningsveld motiveert mij enorm.”
Giovanni Wouters, secretaris-directeur MRE (fotografie: Berry de Jong)
Obstakels
De uitdagingen op een rij: tot en met 2030 moeten er 62.000 woningen worden gebouwd. Het bouwtempo moet daarvoor omhoog van gemiddeld 5.000 naar 8.000 woningen per jaar. In 2035 wil de regio zo’n 30 regionale fietspaden hebben gerealiseerd en in 2040 350 hectare aan extra werklocaties. Bestaande bedrijventerreinen worden opnieuw ingericht en toekomstbestendig gemaakt. Wat energie betreft, moet er 2 terawattuur aan duurzame elektriciteit bijkomen. Dat is vergelijkbaar met het jaarlijkse stroomverbruik van zo’n 500.000 woningen. Om de groeiende regio leefbaar te houden, zijn versterking van natuur, landschap en water nodig én meer sociaal-maatschappelijke voorzieningen.
Gezamenlijk aanbesteden
Rondom die voorzieningen ontwikkelden de MRE-gemeenten samen een uitvoeringsstrategie. “Daarin hebben we afgesproken wat gemeenten zelf doen, wat we regionaal oppakken en waar de prioriteiten liggen”, aldus Giovanni. “Door bijvoorbeeld de bouw van scholen gezamenlijk aan te besteden, besparen we kosten. Ook zoeken we samen naar financiering bij het Rijk. Dat ook bedrijven in onze regio bijdragen aan publieke opgaven, zoals mobiliteitshubs en woningbouw, is uniek in Nederland. Vanuit andere regio’s krijgen we ook steeds meer vragen over deze aanpak.”
‘Dat ook bedrijven in onze regio bijdragen aan publieke opgaven is uniek in Nederland’
Slimmer samenwerken
Naast alle grote opgaven hebben de 21 gemeenten in de MRE te maken met de nodige obstakels. Zoals netcongestie, stikstof en een tekort een menskracht. Juist die complexe puzzel maakt zijn rol als secretaris-directeur interessant, vindt Giovanni. Zijn grootste ambitie? “De samenwerking op uitvoeringsniveau verder versterken”, zegt hij. “Uiteindelijk gaat het erom dat we die opgaven met elkaar realiseren. Daarvoor kunnen we nog wel wat leren van het regionale bedrijfsleven. Bij gebrek aan handen en kennis moeten ook publieke partijen zich anders gaan organiseren. We moeten dus slimmer samenwerken. Dat doen we ook met een aantal omliggende gemeenten buiten onze regio. We zijn zelfs in Vlaanderen aan het kijken om de krachten te bundelen.”
Realisatiebedrijf als hulpmotor
Voor extra slagkracht in de uitvoering is begin dit jaar het Realisatiebedrijf MRE opgericht. Het doel: knelpunten oplossen en procedures versnellen. “Zie het als een hulpmotor voor gemeenten”, legt Giovanni uit. “Ze blijven zelf verantwoordelijk voor de uitvoering op hun eigen grondgebied. Maar als ze expertise missen, kan het realisatiebedrijf bijspringen. Bijvoorbeeld als een woningbouwproject vastloopt omdat een gemeente bepaalde kennis niet in huis heeft. Dan vliegen we die expertise in om zo’n project verder te helpen. Dat gebeurt al in meerdere gemeenten.”
Kennis en expertise bundelen
Ook bij de ontwikkeling van werklocaties bundelt de MRE vanuit het realisatiebedrijf kennis en capaciteit. Giovanni: “Zowel de gemeente Cranendonck als de Peelgemeenten Helmond en Someren ontwikkelen een groot regionaal bedrijventerrein. Daarvoor willen we nu één regionaal team inzetten. We werken daarnaast ook met casemanagers. Onder meer bij de aanleg van de regionale fietspaden. Om te voorkomen dat een project stilvalt, zetten we zo’n casemanager in om samen met de gemeente de knelpunten op te lossen.”
Meedenken
De MRE is ook met de ODZOB bezig om de uitvoering eenvoudiger te maken en procedures te versnellen. Volgens Giovanni is het voor de omgevingsdienst belangrijk om in een vroeg stadium betrokken te worden bij ruimtelijke ontwikkelingen in de regio. “Een mooi voorbeeld is de uitbreiding van de energie-infrastructuur. Daarvoor zijn ruimtelijke en vergunningprocedures nodig waarbij de ODZOB een belangrijke adviesrol heeft. Door vergunningverlening en beoordeling regionaal op te pakken verkort dat de doorlooptijd en kost het minder menskracht. Uiteindelijk willen we hier ook naartoe voor de woningbouw en werklocaties. Door elkaar al aan de voorkant te betrekken, versterken we elkaar in de uitvoering.”