‘We willen vooral zijn waar we het meeste verschil kunnen maken’
In gebouwen van vóór 1994 zit vaak asbest. Verwerkt in golfplaten, riolering, tegellijm, gevelbekleding, leidingisolatie en vloerzeil bijvoorbeeld. Goedkoop materiaal, maar oersterk, isolerend en hittebestendig. Dat de vezels van dit materiaal tot grote gezondheidsrisico’s leiden, is al langere tijd bekend. Daarom gelden er strenge regels voor het onderzoeken, verwijderen en afvoeren ervan. Het team Asbest van de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) ziet daarop toe. “We staan voor een veilige en gezonde leefomgeving”, zegt coördinator en vergunningverlener Jordi de Ruijter.
Het team bestaat uit negen professionals. De vergunningverleners beoordelen onder meer sloopmeldingen van particulieren en bedrijven uit de regio Zuidoost-Brabant. De toezichthouders controleren in het veld of het verwijderen van asbest veilig gebeurt. Jordi: “Als team zorgen we ervoor dat asbest verantwoord wordt gesaneerd. Daarvoor gelden in Nederland strenge normen.
v.l.n.r.: Mark Punt, Hanneke Dekker en Jordi de Ruijter van team Asbest
Gezondheidsrisico’s
Asbest bestaat uit heel kleine vezeltjes die je met het blote oog niet kunt zien. Hoe meer asbestvezels iemand inademt, hoe groter de kans is op ziektes als long(vlies)- en buikvlieskanker. Wie een gebouw van vóór 1994 verbouwt, moet eerst laten onderzoeken of en zo ja waar er asbest aanwezig is.
(Sloop)meldingen
De regels voor het verwijderen en afvoeren van asbest verschillen voor bedrijven en particulieren. Sloopmeldingen komen bij ODZOB binnen via het digitale Omgevingsloket. Het ODZOB-team beoordeelt of de sloopmelding voldoet aan de indieningsvereisten. Zo geldt er voor particulieren een vrijstellingsregeling. “Dat geldt bijvoorbeeld voor hechtgebonden golfplaten, waarbij de vezels sterk vastzitten in het materiaal. Als die platen nog in goede staat zijn en het gaat om niet meer dan 35 m², mogen mensen ze zelf verwijderen en afvoeren, na een geaccepteerde sloopmelding”, legt toezichthouder Hanneke Dekker uit. “Indien bij de sloopmelding een asbestinventarisatierapport is gevoegd wordt deze getoetst op volledigheid en dient na acceptatie van de sloopmelding door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf, het asbest verwijderd te worden.“
Witte pakken
Voor bedrijven geldt dat zij altijd een gecertificeerd inventarisatiebureau én saneerder moeten inschakelen. De toezichthouders van de ODZOB controleren ter plekke of het werk volgens de regels gebeurt. “Dan staan we naast zo’n containment – een afgeschermde werkruimte waar mannen in witte pakken het asbest veilig verwijderen”, vertelt toezichthouder Mark Punt.
“We checken of deze ruimte goed is afgeschermd, of de machines op de juiste kracht werken en of er geen vezels kunnen vrijkomen. Als er iets niet klopt, treden wij of onze boa’s handhavend, strafrechtelijk en/of bestuursrechtelijk op."
Samenwerken in de keten
De inventarisatiebureaus, saneerders en laboratoria werken volgens certificatieschema’s. Dat zijn de werkwijzen waaraan ze moeten voldoen om te voorkomen dat er asbest vrijkomt. Dat dit geregeld misgaat, bleek in oktober nog uit berichtgeving in landelijke media. De Arbeidsinspectie heeft onlangs een signaal afgegeven dat er na asbestsanering en eindcontrole nog restanten asbest aanwezig zijn. Het team Asbest houdt daarom de hele keten scherp in beeld. “Zien we misstanden, bijvoorbeeld overtredingen op basis van wet- en regelgeving met risico’s voor de leefomgeving tot gevolg, dan melden we die bij de certificerende instelling”, zegt Mark. Daarbij wordt samengewerkt met ketenpartners als gemeentelijke Bouw- en Woningtoezicht, de politie, de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
Asbestdashboard
Daarnaast werkt de ODZOB aan risicogericht toezicht. Via een asbestdashboard komen gegevens uit controles en meldingen samen. Bedrijven die zich slecht aan de regels houden, krijgen intensiever toezicht. “We willen vooral zijn waar we het meeste verschil kunnen maken”, zegt Jordi. Daarom is nu ook een planningstool in ontwikkeling die wordt gekoppeld aan het dashboard. “Nu beoordelen we alle risico’s nog handmatig: type sanering en risicoklasse, eerdere naleving en risico’s voor de leefomgeving. Op basis daarvan bepalen we waar fysiek toezicht nodig is. De planningstool helpt ons straks om controles efficiënt en risicogericht te plannen. Begin volgend jaar hopen we deze operationeel te hebben.”
Advies
Het team Asbest controleert niet alleen; we adviseren ook aan de voorkant. Zo wilden bewoners van een Eindhovense wijk weten hoe zij collectief hun golfplaten asbestdaken op hun schuurtjes konden verwijderen. De gemeente vroeg de ODZOB om hierin mee te denken. “Tijdens een informatieavond hebben we uitgelegd wat er wettelijk wel en niet mag en hoe mensen zelf het asbest veilig kunnen verwijderen. Daarmee voorkom je dat het later fout gaat”, vertelt Mark. “We worden soms gezien als de strenge controleurs die komen handhaven, maar we zijn er juist ook om te adviseren. Door bewustwording kun je veel narigheid voorkomen. De ODZOB is daarom ook partner van asbestvrijdak.nl. Als partner helpen we onder andere de campagne ‘Asbestvrij dak’ te versterken.”
De ODZOB hoopt dat meer gemeenten en wijken dit soort preventieve trajecten, met ondersteuning van de omgevingsdienst, gaan oppakken. Het uiteindelijke doel is om asbest op een veilige en efficiënte manier te (laten) verwijderen, waarbij risico’s voor mens en milieu tot een minimum worden beperkt.
Mensenwerk
Want veel mensen onderschatten het risico, merken de asbestspecialisten. Hanneke:
“Asbest ruik en voel je niet. Maar jaarlijks overlijden er in Nederland meer mensen aan asbestgerelateerde ziekten dan in het verkeer."
"Dat realiseren mensen zich vaak pas als het misgaat. Met regelmaat komt het voor dat er in ons werkgebied een calamiteit plaatsvindt, zoals een brand. In zo’n geval komt alles samen: het verlies en de schade voor de eigenaar én de risico’s voor de omgeving. Soms ligt er bewijs in de puinhopen dat nodig is voor de verzekeraar. Wij moeten dan de belangen zorgvuldig afwegen. Dat zijn geen makkelijke keuzes. Het is technisch werk, maar ook mensenwerk. Want uiteindelijk draait ons werk altijd om mensen.”
Meer informatie: www.odzob.nl/asbest