Werken in een wereld die continu verandert
De agrarische sector is volop in beweging, en de wet- en regelgeving daaromheen minstens zo hard. Het team Agrarische vergunningverlening van de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) weet er alles van. De vijftien medewerkers helpen agrarische ondernemers in de regio te ondernemen binnen de wettelijke grenzen. En ze hebben er hun handen vol aan. “Elke verandering binnen een agrarisch bedrijf vraagt om een melding of vergunning”, zegt teamcoördinator Annemiek Linnemans.
Op dit moment heeft het team Agrarische vergunningverlening zo’n 800 zaken in behandeling. Zoals meldingen voor aanpassingen aan stallen, mestopslag, dieseltanks en luchtwassers. Ook grote vergunningaanvragen, waarbij meerdere milieu- en natuurregels tegelijk spelen, komen op het bordje van het team terecht. “Vaak komen vanuit één bedrijf meerdere verzoeken tegelijk binnen”, vertelt Annemiek. “Eén behandelaar pakt dan alles voor dat bedrijf op, zodat we het totaalplaatje scherp hebben.”
Vast aanspreekpunt
Als teamcoördinator zet ze het werk uit. Ze overlegt met de teams toezicht, handhaving en juridisch en met de accountmanagers. Die laatste zijn de schakel tussen de ODZOB en de 21 gemeenten. Elke accountmanager is het vaste aanspreekpunt voor een aantal gemeenten. Ze pikken signalen op en koppelen die terug naar het team. En andersom ook. Annemiek: “We krijgen bijvoorbeeld regelmatig het verzoek om een zaak met spoed op te pakken. Maar met zoveel gemeenten en de hoge werkdruk is dat lastig. Dan leg ik dat terug bij de accountmanager. Ook voor ons een heel belangrijke schakel dus.”
Stikstofcrisis
De steeds veranderende wet- en regelgeving voor de agrarische sector maakt het werk complex. Zo gelden door de stikstofcrisis strengere eisen voor met name natuur. “Voor natuur worden andere eisen gesteld aan stalsystemen dan waar wij vanuit milieu naar kijken”, legt vergunningverlener Ellen Hendriks uit. “Een stalsysteem dat goed scoort op stikstof, is niet altijd het beste voor geur of fijnstof. We moeten aanvragen daardoor regelmatig aanpassen, of ze blijven lang liggen.” Ook rechterlijke uitspraken hebben impact. Een uitspraak over één stalsysteem kan gevolgen hebben voor veel bedrijven. “En voordat er duidelijkheid is in hoger beroep, ben je zo jaren verder.”
Menukaart
Eind 2025 kwam de provincie met een nieuwe stikstofaanpak: een ‘menukaart’ met maatregelen voor natuur, die op 1 juli 2026 moeten zijn uitgevoerd. Bedrijven met oudere stallen kunnen kiezen voor welke aanpassingen ze gaan, bijvoorbeeld voor voermaatregelen of een emissiearm stalsysteem. Die keuzes hebben direct gevolgen voor de milieuvergunningen. Voor het team Agrarische vergunningverlening betekent dit: veel dossiers opnieuw aanpassen en beoordelen. “Voorheen kostte een vergunning ongeveer vijftig uur, nu is dat ruim verdubbeld”, zegt Annemiek.
Gezondheid
Ook op andere vlakken verandert de regelgeving. Gemeenten passen hun omgevingsplannen aan, onder meer met nieuwe normen voor geur. En ook landelijk wordt de geurwetgeving aangepast. Daarnaast speelt gezondheid een steeds grotere rol. Zo is in Brabant het geitenmoratorium van kracht: uitbreiding en nieuwe geitenhouderijen zijn om gezondheidsredenen niet toegestaan. “Sinds de invoering van de Omgevingswet in 2024 is gezondheid een vast onderdeel van de beoordeling”, vertelt Ellen. “We kijken dus niet meer alleen naar geur en fijnstof, maar ook naar het gezondheidseffect van een agrarisch bedrijf op de omgeving.”
Omgevingsdialoog
In andere gevallen zoekt het team altijd naar wat wél mogelijk is. Annemiek: “Door met een veehouder mee te denken over bijvoorbeeld de plaatsing van een luchtwasser kun je overlast voor de omgeving beperken.” Ook communicatie is belangrijk. Een omgevingsdialoog is niet verplicht, maar de vergunningverleners zien wel dat het veel scheelt als ondernemers met hun buren in gesprek gaan. “Dan zie je minder bezwaren tegen een vergunning”, zegt Ellen. Als de verhoudingen al wat gespannen zijn, helpt het om zo’n gesprek samen met de gemeente te organiseren. Dat kan misverstanden wegnemen en zorgen voor meer begrip over en weer.
Wim, Ellen en Annemiek van team Agrarische vergunningverlening
Verschillende registratiesystemen
Om alle gegevens over al die agrarische bedrijven bij te houden, werkt het team met verschillende registratiesystemen. “In de KRD, de Kernregistratie Dierverblijven, staan alle 2.650 veehouderijen in onze regio, inclusief vergunde stalsystemen en emissies”, licht vergunningverlener Wim van Alphen toe. “De RIE-database, voorheen IPPC, is voor de grote veehouderijen. Diercategorieën worden voortaan bij elkaar opgeteld, waardoor meer bedrijven onder de strengere regels vallen.”
Sinds 2024 werkt het team ook met het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK) voor bedrijven met veel fijnstofuitstoot. In 2025 kwam daar het E-PRTR-register bij, voor bedrijven met hoge emissies van ammoniak, fijnstof, lachgas en methaan. Overschrijden ze bepaalde waarden, dan moet Nederland dit rapporteren aan de EU. “Het bijhouden van al die gegevens kost tijd”, erkent Wim. “Maar het is nodig om zicht te houden op de milieubelasting en beleid bij te sturen.”
Hecht team
Hoe complex ook, de teamleden halen vooral energie uit hun werk én elkaar. “Juist die inhoudelijke puzzels maken het interessant”, vindt Ellen. Daarbij helpt de sterke onderlinge band. “We zijn een hecht team en staan altijd voor elkaar klaar”, vertelt Wim. “Daardoor leren we ook veel van elkaar.” Wat ook meewerkt: een aantal collega’s kent de agrarische praktijk van dichtbij. “Dat helpt om te begrijpen wat besluiten betekenen voor ondernemers”, aldus Annemiek.